Visa Malaysia atau Pas Penggajian yang sah di Semenanjung tidak secara automatik membenarkan warga asing tinggal atau bekerja di Sabah atau Sarawak. Kedua-duanya negeri dalam Malaysia, tetapi mempunyai kawalan imigresen khas. Lawatan singkat dan pekerjaan/perpindahan jangka panjang memerlukan keputusan berbeza. Untuk melancong, bawa pasport serta bukti tinggal yang masih sah dan lalui pemeriksaan imigresen negeri. Untuk bekerja, minta majikan atau institusi penaja menyemak kelulusan khusus Sabah atau Sarawak sebelum bekerja atau memindahkan keluarga.
Ini tidak bermakna setiap penumpang penerbangan domestik perlu membeli “visa pelancong Sabah” baharu. Tetapi pemeriksaan imigresen dan tempoh kebenaran masuk negeri mesti dipatuhi.
Apa tujuan perjalanan anda?
| Situasi | Apa yang perlu dilakukan | Jangan anggap... |
|---|---|---|
| Pelancong asing dari Kuala Lumpur ke Kuching untuk hujung minggu | Bawa pasport, pas/visa Malaysia yang masih sah dan maklumat perjalanan; ikut pemeriksaan imigresen Sarawak | Pas masuk Semenanjung menyebabkan kemasukan Sarawak diluluskan tanpa pemeriksaan |
| Pemegang EP Semenanjung diarahkan bekerja sebulan di Kota Kinabalu | HR perlu mengesahkan kategori dan kelulusan Imigresen Sabah lebih dahulu | EP Semenanjung yang sama memberi hak bekerja di Sabah |
| Syarikat memindahkan profesional asing ke Kuching | Majikan Sarawak urus Lesen Buruh, eVDR/visa dengan rujukan dan pas negeri yang sesuai mengikut kategori | Surat tawaran kerja atau lawatan sosial sudah mencukupi |
| Pasangan/anak berpindah bersama pekerja atau pelajar | Semak penaja tempatan, jenis pas setiap ahli keluarga dan bukti hubungan | Pas tanggungan dari negeri lain boleh dipindahkan secara automatik |
| Warganegara Malaysia dari Semenanjung mahu bekerja di Sabah | Semak keperluan endosmen pengecualian Seksyen 66 | Senarai dokumen warga asing juga terpakai kepada rakyat Malaysia |
Laman perjalanan domestik Imigresen menerangkan dokumen perjalanan dan pas yang perlu sah apabila keluar dari Sabah/Sarawak. Cop lawatan bukan kelulusan pekerjaan.
Sabah: kenapa EP Semenanjung belum mencukupi?
Perkhidmatan ESD Jabatan Imigresen menyatakan Employment Pass di bawah laluan itu hanya sah di Semenanjung Malaysia dan berkaitan dengan majikan yang dinamakan. Panduan kerajaan Sabah pula menerangkan proses kelulusan Imigresen Sabah yang perlu dikendalikan oleh majikan, termasuk urusan buruh negeri mengikut kategori pekerja.
Contoh: Anda bekerja sebagai jurutera di Kuala Lumpur, dan pengurus meminta anda menyiapkan pemasangan di pejabat baharu di Kota Kinabalu minggu depan. Jangan terus memulakan kerja atas EP Semenanjung. Minta HR mengesahkan tugas sebenar, tarikh, penaja, dan kelulusan lawatan profesional atau pas kerja yang dikehendaki oleh Imigresen Sabah. Mesyuarat ringkas dengan kerja produktif di lokasi bukan semestinya kategori sama.
Bagi pekerja asing biasa, Imigresen persekutuan turut mengakui bidang kuasa negeri Sabah dan Sarawak. Tiada alasan menggunakan kuota, levi atau tempoh proses Semenanjung tanpa menyemak peraturan Sabah.
Sarawak: adakah majikan perlu mohon melalui GENESIS?
Ya, tetapi laluan tepat mengikut kategori pekerja. GENESIS kerajaan Sarawak menyatakan pindaan Ordinan Buruh Sarawak yang berkuat kuasa 1 Mei 2025 memerlukan Lesen Buruh bagi pekerja asing. Bagi kategori tertentu, sistem eVDR Sarawak menghubungkan permohonan visa dengan rujukan kepada kelulusan buruh dan bukti pemeriksaan perubatan dari negara asal.
Jangan anggap satu turutan dalam sistem sesuai untuk semua pekerja. Laluan pekerja am dan ekspatriat mempunyai skrin/syarat berbeza; langkah visa dengan rujukan, lesen buruh dan pas negeri bergantung pada kategori. Majikan Sarawak patut menjelaskan kelulusan yang digunakan serta bila anda sah mula bekerja.
Contoh: Anda memegang EP Semenanjung dan menerima tawaran bekerja di Kuching. Perekrut berkata, “Masuk sahaja sebagai pelancong, pas boleh diurus kemudian.” Minta nama syarikat penaja, rujukan permohonan, keperluan eVDR menurut kewarganegaraan dan kategori kerja, serta bukti proses Imigresen/Buruh Sarawak sebelum berangkat untuk bekerja. Jika laluan sah belum dipastikan, tangguhkan tarikh mula.
Lawatan dan keluarga: apa yang diperiksa di sempadan negeri?
Untuk lawatan sosial singkat, biasanya tidak perlu memohon visa kebangsaan baharu hanya kerana menaiki penerbangan dalam Malaysia, tetapi tetap ada pemeriksaan masuk negeri. Sediakan pasport asing asal, bukti pas atau izin tinggal Malaysia yang masih sah, alamat serta jadual perjalanan. Semak cop atau endosmen yang benar-benar diberikan di pintu masuk dan tempoh kebenaran yang dicatat. Jangan anggap tempoh lawatan negeri sama dengan baki tempoh izin tinggal kebangsaan.
Bagi keluarga yang berpindah ke Sabah atau Sarawak, sahkan dengan Imigresen negeri kelayakan pasangan/anak, penaja utama, dokumen perkahwinan/kelahiran serta tarikh tamat setiap pas. Pas tanggungan Semenanjung bukan jaminan automatik boleh bekerja atau bermastautin dalam negeri baharu.
Rakyat Malaysia mempunyai peraturan berbeza. Imigresen tentang Seksyen 66 menerangkan keperluan tertentu bagi rakyat Semenanjung/Sarawak yang mahu tinggal atau bekerja di Sabah; endosmen pengecualian itu dikeluarkan oleh Imigresen Sabah. Dokumen gantian perjalanan domestik untuk rakyat Semenanjung pula boleh digunakan untuk lawatan sosial/perniagaan sekali perjalanan sehingga tiga bulan dan tanpa bayaran. Dokumen untuk rakyat Malaysia itu bukan pengganti pas sah bagi warga asing.
Jika ditahan di pemeriksaan atau pas hampir tamat
Di lapangan terbang: Tunjuk dokumen asal, minta sebab atau endosmen yang kurang daripada pegawai, dan hubungi penaja/penyedia pengangkutan untuk langkah sah. Jangan beli tiket sambungan baharu dengan andaian ia menyelesaikan penolakan.
HR berkata “EP sah seluruh Malaysia”: Tunjukkan frasa Semenanjung sahaja dalam halaman ESD dan minta penilaian bertulis bagi pekerjaan Sabah/Sarawak. Jangan mula bekerja sebelum kebenaran yang perlu diperoleh.
Tempoh pas lawatan hampir tamat: Masuk ke negeri lain tidak secara automatik memulakan semula tempoh tinggal di Malaysia. Tanya Imigresen tentang lanjutan, pertukaran pas atau pelepasan negara yang sah sebelum tamat.
Keluarga ingin berpindah: Pastikan setiap ahli mempunyai kategori pas dan penaja yang layak sebelum menandatangani sewa lama atau mendaftar sekolah.
Apa langkah sebelum penerbangan anda?
Melancong: bawa pasport dan pas yang sah, sediakan masa untuk pemeriksaan imigresen negeri. Bekerja: minta HR sediakan laluan kelulusan Sabah/Sarawak khusus beserta tarikh mula kerja. Bersama keluarga: sahkan kelayakan dan tarikh tamat pas setiap orang. Untuk visa Malaysia biasa dan MDAC, lihat panduan masuk Malaysia; untuk peraturan EP Semenanjung, lihat kerja serta tinggal lama.